Lý do đầu tư kiểu Peter Lynch ngày càng trở nên khó khăn

Khi đọc sách của Peter Lynch, ta bắt gặp câu chuyện tình cờ ghé vào một cửa hàng bánh sandwich nhượng quyền, nếm thử bánh sandwich, xem xét báo cáo tài chính và phát hiện ra nó đang bị định giá thấp. Sách của Peter Lynch phần lớn lấy bối cảnh Thập niên 1980, khi đó các kỹ thuật tài chính còn chưa phát triển nhiều nên văn phòng gia đình hay việc Mua lại bằng vốn vay của quỹ đầu tư tư nhân vẫn chưa phát triển. Thay vì huy động vốn tự có đủ lớn để thâu tóm một doanh nghiệp, họ chủ yếu đặt trọng tâm vào phí môi giới.

Trải qua Bong bóng dot-com và Khủng hoảng nợ dưới chuẩn, nguồn thanh khoản dồi dào và sự tinh vi hóa của tài chính xuất hiện trên thị trường đã cho phép các quỹ đầu tư tư nhân hay Quỹ phòng hộ tạo đòn bẩy lớn, và họ thường mua lại doanh nghiệp, tự đưa nó hủy niêm yết, tối đa hóa giá trị doanh nghiệp rồi bán đi.

Phó chủ tịch của MBK Partners nhận định ý nghĩa của việc này là tài chính đã chuyển từ vai trò trung gian sang chủ thể trực tiếp vận hành doanh nghiệp. Quá trình này cũng gây nhiều ồn ào. Chỉ nhìn vào trường hợp McDonald's Hàn Quốc và Homeplus cũng đủ thấy: họ đặt lên ghế đại diện một người có thể "massage" Báo cáo tình hình tài chính, rồi lợi dụng giá trị thương hiệu đã gây dựng đến nay để bắt đầu cắt giảm chi phí nhằm tối đa hóa lợi nhuận của doanh nghiệp.

Vì thói quen mua sắm của người tiêu dùng không thay đổi ngay lập tức, nên khi việc cắt giảm chi phí được đẩy lên tối đa thì trong ngắn hạn lợi nhuận trông rất tốt.

Quay lại vấn đề chính, những công ty quá tốt, đặc biệt là những trường hợp được bán dưới mức PBR, đã trở nên rất khó thấy kể từ sau Đại suy thoái. Ngược lại, nếu doanh nghiệp mà tôi mua có Tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách thấp một cách vô lý thì phải cẩn thận. Trường Kinh doanh Columbia dạy rằng khi PBR thấp một cách vô lý, xác suất thị trường sai chỉ khoảng 12%. Tất nhiên vẫn cần tiền đề là doanh nghiệp tài chính phát triển tốt, kế toán nghiêm ngặt và quản trị lành mạnh mà Tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách vẫn thấp.